سیدرضا نقبایی لنگرودی، پژوهشگر زبان، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما با اشاره به تغییر نام «پارس» به «ایران» در سال ۱۳۱۳، این موضوع را تحولی هویتی در تاریخ زبان و فرهنگ این سرزمین دانست و گفت: این دگرگونی، نقطهعطفی در بازتعریف هویت فرهنگی و زبانی ایران بود.
این پژوهشگر زبان گفت: واژه پارس در منابع ریشهشناسی در بردارنده مفهومی از سرزمینی پهناور و متنوع از نظر قومی، فرهنگی، زبانی و تمدنی است.
نقبایی لنگرودی با اشاره به پیشینه گستره جغرافیایی پارس افزود: سرزمین پارس در برههای از تاریخ، از غرب تا مصر و یونان و از شرق تا مناطق فرارود از جمله تاجیکستان گسترش داشت.
این استاد زبان شناسی افزود: در این میان، زبان فارسی تنها در ناحیه مرکزی این قلمرو رواج داشت و زبانهایی نظیر آرامی در غرب سرزمین پارس و سُغدی (اشاره به شرق جغرافیای تمدنی ایران باستان است) در شرق بهطور گسترده استفاده میشد.
این پژوهشگر حوزه زبانشناسی ادامه داد: نام ایران برگرفته از واژه آریا به معنای سرزمین اقوام آریایی است و برخلاف پارس، تنها به بخش خاصی از این سرزمین اشاره دارد که اقوام آریایی در آن ساکن بودند.
وی تأکید کرد: درک تفاوت میان مفاهیم پارس و ایران نهتنها از منظر جغرافیایی، از حیث هویتی و زبانی اهمیت دارد؛ زیرا تغییر این نام، بار فرهنگی و مفهومی خاصی به همراه داشت و بازتابدهنده جهتگیری جدیدی در تعریف هویت ملی بود.
نقبایی لنگرودی در ادامه گفت: با وجود آنکه نام «ایران» در دوره معاصر پذیرفته شده، اما ریشههای فرهنگی و تمدنی این سرزمین در گستره تاریخی «پارس» نهفته است.
پژوهشگر حوزه زبانشناسی تاکید کرد: از نامها که بگذریم، زبان فارسی همواره ستون فقرات فرهنگی ایرانزمین بوده و نقش پیونددهنده میان اقوام گوناگون داشته است.
وی گفت: زبان فارسی فقط هویت ملی ایرانیان را به یکدیگر پیوند نداده و همیشه ابزاری برای انتقال فرهنگ و تمدن ایرانی بوده است.