پروژه «مرثیه ناتمام» از جمله مجموعههای تولید شده سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران درباره نواهای محرم است که پاییز سال ۱۳۹۹ با حضور شاعران و ذاکران اهل بیت (ع) پیش روی مخاطبان قرار گرفت.
به گزارش خبرنگار مهر،عرصه تولید آثار موسیقایی مرتبط با مضامین و رویدادهای مذهبی و اعتقادی همواره جزو پرطرفدارترین و در عین حال پرچالشترین عرصههای فرهنگی هنری کشورمان بوده است که در سالهای طولانی دوشادوش سایر فعالیتهای فرهنگی هنری مرتبط با این موضوع مورد توجه مخاطبان و هنرمندان قرار گرفته است.
تولیدات این حوزه اگر چه همواره در معرض اتهامهای فراوان از جمله «سفارشی بودن» قرار داشتهاند اما به دلیل حس و حال موجود در آنها که برگرفته از باورها و اعتقادات نهفته در ضمیر بسیاری از مخاطبان بالقوه است، در اغلب موارد فعالیت در حوزه را با استقبال هنرمندان مواجه کرده است.
همزمان با ایام سوگواری سیدالشهدا (ع) بر آن شدیم تا بار دیگر نگاهی اجمالی به تولیدات موسیقایی مختلف مرتبط با قیام عاشورا در کشورمان در قالبهای گوناگونی چون آلبوم، موسیقی متن فیلم و سریال، اجرای زنده و مواردی از این دست داشته باشیم.
در این چارچوب آنچه مورد توجه قرار گرفته و میگیرد، صرفا مرور و یادآوری آثار برجسته حوزه موسیقی «عاشورایی» است که در سالهای دور و یا نزدیک تولید و در بازار موسیقی عرضه شدهاند. آثاری که طبیعتا برخی از آنها از درجه کیفی ممتاز برخوردار بودهاند و شاید برخی دیگر با انتقاداتی هم در موعد انتشار به لحاظ موسیقایی و محتوایی مواجه شدند اما همه در یک وجه اشتراک دارند و آن ماندگاری در حافظه جمعی دلبستگان اباعبدالله (ع) است.
در چهل و هفتمین قسمت از سلسله گزارشهای «روایت مهر از نواهای عاشورایی»، به سراغ پروژه موسیقایی «مرثیه ناتمام» به عنوان یکی از محصولات مدیریت دفتر موسیقی سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران رفتیم که در سال ۱۳۹۹ با مجوز حوزه هنری انقلاب اسلامی به مناسبت ایام گرامی محرم و صفر در اختیار دوستداران و ارادتمندان حضرت سیدالشهدا (ع) قرار گرفت. پروژه ای دربرگیرنده ۹ قطعه موسیقایی مختلف در حوزه موسیقی ردیف دستگاهی ایران که اگرچه به عنوان یک اثر سفارشی با اتکا به مجموعه های فرهنگی تهیه و تولید شد اما می تواند به عنوان یکی از آلبومهای قابل اتکا در حوزه موسیقی آیینی نیز مورد توجه قرار گیرد.
آنچه در این آلبوم منتشر شد، مجموعه ای از آثار شاعران آیینی در منقبت و تجلیل از مقام والای حضرت سید الشهدا (ع) و یاران گرانقدرش به ویژه در واقعه عاشورا بود که گروه اجرایی و محتوایی اثر کوشید تا با استفاده از نغمات و دستگاه های آوازی موسیقی کلاسیک ایرانی بسته موسیقایی ویژه ای را در اختیار مخاطبان قرار دهد تا در ورای آنچه از نغمات و نواهای تکایا و حسینیه ها به گوششان می رسد، از دریچه موسیقی با مفاهیم عاشورا آشنا و وارد ساختاری شوند که این بار در قالبی متفاوتتر با تمرکز روی فرهنگسازی صحیح در موسیقی عزاداری و با بهرهمندی از دستگاه ها و آوازهای ایرانی آنها را به تعمق در آنچه از واقعه عاشورا میدانیم، راهنمایی کند.
«علم به دوش» با شعر غزاله شریفیان، خوانندگی امیر مداح در دستگاه نوا، «تیغ بر گلو» با شعر سیدمحمد مهدی شفیعی و خوانندگی محمدهاشم احمدوند در دستگاه راست پنجگاه، «صدای پای باران» با شعر میلاد عرفانپور و خوانندگی حمید خزاعی در دستگاه نوا، «آسمان شفاعت» با شعر علیرضا قزوه و خوانندگی امیر مداح در دستگاه سه گاه، «قامت سرخ» با شعر غلامرضا طریقی و خوانندگی رضا طیبی در دستگاه چهارگاه، «سرعشق» با شعر بیت الله جعفری و خوانندگی حمید خزاعی در دستگاه سه گاه، «چشم های مطهر» با شعر محمدعلی بهمنی و خوانندگی محمدهاشم احمدوند در دستگاه شوشتری، «خون خدا» با شعر بیت الله جعفری و خوانندگی حمید خزاعی در دستگاه دشتی، «غرق در خون» با شعر محمدمهدی سیار و خوانندگی رضا طیبی در دستگاه دشتی قطعاتی بودند که در این آلبوم گنجانده شده اند.
در توضیحات تکمیلی این آلبوم آمده است:
«هنر آواز خوانی از دیرباز در آیین های سوگواری و تعزیه سرور و سالار شهیدان حضرت اباعبدالله الحسین (ع) حضوری پر رنگ، جدی و انکار ناپذیر داشته است، به گونهای که برترین تعزیه خوانان گذشته، برترین آواز خوانان دوره خود نیز بوده اند. آوازخوانانی مسلط به زیر و بم، فراز و فرود و ظرایف این هنر ملی ایران و علاوه بر این به اعتقاد بر رستاخیز کربلا با شور و شوق تمام، نغمات جان بخش خود را سرداده اند.
این اثر که با حضور شاعران و آواز خوانانی از سه نسل مختلف آماده شده است نشانه ای از ادامه حیات پر افتخار شعر و آواز و تلفیق هنرمندانه این دو در این مرز و بوم و تلاشی برای ادای دین و پاسداشت حادثه عاشورا، در جهت فرهنگ سازی صحیح ارائه اثر هنری فاخر مرتبط با این واقعه تاریخی در عصر حاضر است.»
امیرحسین سمیعی آهنگساز، خواننده و مدیر فرهنگی که در زمان انتشار این آلبوم مدیریت امور موسیقی سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران را به عهده داشت چندی پیش بود که در یک گفتگوی رسانه ای با اشاره به اینکه آلبوم «مرثیه ناتمام» دربرگیرنده وجوه تخصصی در حوزه موسیقی بود، به نقش مداحان، نوحه خوانان و آوازخوانان در گسترش موسیقی ردیف دستگاهی ایران و نقش آن در خوانش نوحه ها به طرح نکاتی پرداخت و گفت: آنچه صورت گرفته در جریان زمان رخ داده اما متاسفانه عدم سیاستگذاری در حوزه موسیقی جدی، شرایطی را فراهم کرد که ما در حوزه موسیقی آیینی شاهد آسیبهای جدی باشیم. کما اینکه ظهور و بروز موسیقیهای غربی به شکل فزاینده و افراطی آن، موجب شده در بخشهای زیادی از موسیقی آیینی با مشکلات محتوایی مواجه شویم.
وی درباره ارزیابی خود پیرامون آثار تولید شده این مرکز در ماه محرم و صفر بیان کرد: ما به حضور تأسفبرانگیز موسیقیهای مبتذلی که به ایران راه پیدا کرده است نگاه آسیبشناسانه داشتیم و از آنجایی که جریان کلی موسیقی با دیگر ژانرهای آن مثل موسیقی آیینی و مذهبی نیز در هم تنیده است؛ این آسیب به موسیقی مذهبی نیز نفوذ کرده و آن را تحت تاثیر مستقیم قرار داده است. چگونه است که در مباحث عقیدتی در دنیا از معتبرترین، رساترین و ریشهدارترین محتوای فرهنگی برای تولید آثار استفاده میشود اما در کشور ما که یک نظام ایدئولوژیک داریم و محکمترین پرچمدار شیعه در جهان هستیم، در حوزه موسیقی مذهبی و عقیدتی دچار یک خلاء هستیم و نمیتوانیم سر بلند کنیم و امروز حرف زیادی برای گفتن نداریم.
سمیعی یادآور شد: ما بر آن بودیم در حوزه موسیقی آیینی آثار الگو ارائه کنیم. مسیری که با آلبوم «مرثیه ناتمام» آغاز شد و بعدتر با «نواحی اشک» و «آن روز آسمان گریست» ادامه پیدا کرد. در آلبوم، آوازها بسیار حرفهای طراحی شده و در مواقعی با حجمی از تکنیک و در مواقعی با حجمی از احساس مواجه هستیم. طبیعتا احساسات خوانندگان اثر با هم متفاوت است و این جذابیت کار را بیشتر میکند.
به هر ترتیب مجموعه موسیقایی «مرثیه ناتمام» هم از آن دسته آثاری است که به واسطه بهره مندی از آواز ایرانی تلاش داشت حرف های متفاوتی برای گفتن داشته باشد اما هجمه بی امان و غیر مدیریت شده نواهای دیجیتالی موجب شد تا چنین آثار ارزشمندی به دلیل فقدان پشتیبانی های رسانه ای لازم و بسیاری از موارد دیگر در گنجینه آرشیوها گرد و غبار فراموشی بگیرد مسیری که می بایست برای تولد دوباره چنین آثاری تلاش های جدیدی کرد.
کد خبر 6512901
-
صدایی از موسیقی مذهبی آینده در «شعار شیعه»/ این یک نغمه آرمانی است
-
زمانی برای گریستن در «رستاخیز سرخ»/ آلبومی که با «تعزیه» به روز شد
-
شما شنونده یک «اپرای تراژیک» هستید/ ناگفتههایی از «پیش خوانی»!
-
کوششهای یک آهنگساز برای متفاوت بودن در آلبوم «ذبح نور»
-
قصه کربلا را با نوحههای سنتی بشنوید/ آلبومی برای نسل جدید!
-
کار سخت یک آهنگساز در «ناسور»/ این آلبوم «اعتقاد» لازم داشت!
-
تلاش هایی که در «سر به نی» شنیدنی شد/ تجربه خوانندگی در آلبوم خاص
-
از شنیدن این نوحهها سیر نمی شوید!/ سفر به گذشته با ذکر حسین (ع)
-
داستان یک آلبوم شفابخش/ «عاشورای سپید» را حتما بشنوید
-
قصه یک آلبوم متفاوت عاشورایی/ لطفا از عواطف سوءاستفاده نکنیم!
-
سازهایی که به احترام محرم کوک شد/ آغاز یک جریان مهم در هنر عاشورایی
-
قصه ایدئولوژی یک خواننده معروف/ عشق به سیدالشهدا(ع) از کجا شروع شد
-
شنیدن سوگوارهای از اهالی سرود/ «همصدا با اربعین» چگونه تولید شد؟
-
کارهای آقای بازیگر برای محرم/ نوحههایی که بازخوانی شد
-
قصه موسیقی که سرانجام متفاوتی داشت/ نکوداشت شاهکاری به نام «نی نوا»
-
«خاتون» حرف های مهمی داشت!/ شنیدن یک کار متفاوت از حجت اشرف زاده
-
آلبوم موسیقی با چاشنی سخنرانی و مداحی/ «ترنم اشک» حاصل یک نذر بود
-
مرثیههای عاشقانه رضا صادقی برای سیدالشهدا(ع)/ من کجا گریه کنم؟
-
روضههای «عاشورا» روی نتهای «پیانو»/ این تکنوازیها حرف دارد
-
نوای سوزناک «سراج» و ماجرای یک «وداع»/ «بوسه بر ماه» را تجربه کنید
-
همه نجواهای عاشورایی محسن چاوشی/ صدایی که نذر «حسین(ع)» شده است
-
قصه ابتکار یک مداح فقید/ نوحهخوانی «خونین دلان» حال متفاوتی داشت
-
«کربلا» را با این روایت موسیقایی از «مجید انتظامی» زیارت کنید
-
نوحهخوانی راویان «مادر برام قصه بگو»/ نوای «باز این چه شورش است»
-
نغمههای عاشورایی «حاج صادق»/ «آمادهباش» به «کوی طبیب» رسید
-
طبقهبندی موسیقی شیعیان از «تعزیه» تا «توسل»/ این یک گنجینه است
-
نغمههای اربعینی از رضا صادقی تا محمدحسین پویانفر/ آهی که اوج گرفت
-
شنیدن نغمههای متفاوت خواننده معروف در «دوشنبه کربلا»
-
شنیدن نوای احیاگر نوحهخوانی جنوب در اربعین/ میراث «بخشو» چه بود؟
-
نوحهای عاشورایی که توسط یک رهبر ارکستر مسیحی جاودانهتر شد
-
آلبومی عاشورایی از خواننده «آمدم ای شاه پناهم بده»/ این سوگ است
-
آلبومی عاشورایی از آهنگساز «ایران ایران»/ غزلهایی که باید شنید
-
قصه یکی از مهمترین آلبومهای عاشورایی/ وقتی استادان میخوانند!
-
ساختارشکنی «سلام آقا» با محسن چاوشی و رضا صادقی/ قصه کجا آغاز شد؟
-
«خسوف» و نهایت ارادت یک آهنگساز به عاشورا
-
قصه تولید یک آلبوم با نوای سلیم موذنزاده/ شنیدن گریههای شهریار
-
خوانندهای که تا ابد برای حسین(ع) میخواند/ به راهم ایمان دارم
-
روایت علیرضا افتخاری از دعوت به یک مهمانی/ «خروش بحر» از چه گفت؟
-
روایت کمتر شنیدهشده از «شب دهم»/ ۲۰ سال از تشکیل مثلث طلایی گذشت
-
چاوشی و حکایت ماندگار «کلاغ روسیاه»/ قطعههایی که رنگ «باور» دارد
-
انهدام باند سارقان اماکن خصوصی در شیروان
-
«آجیلیها» از شنبه به شبکه پویا میآیند
-
کره جنوبی؛ جادوی تعادل انرژی از کارخانه تا خانه
-
فناوری نانو، مواد معدنی را به سلاح ضدمیکروبی تبدیل کرد
-
حضور باشکوه مردم شهیدپرور مشهد در مراسم تشییع پیکر شهدا
-
دومین هواپیمای خارجی از آسمان ایران عبور کرد
-
دنیامالی: حریفان مد نظر تیم ملی فوتبال پول های سنگین می خواهند
-
محرمالحرام ۱۴۴۷ ه.ق
-
رگبار و رعد و برق در استانهای مرکزی کشور
-
ایلان ماسک، مدیر ایرانی شرکت تسلا را اخراج کرد
-
دیوان توهمات ترامپ؛ گزافهسرایی جدید رئیسجمهور آمریکا درباره ایران
-
جلسه جنجالی کنگره درباره حمله آمریکا؛ ادعای ترامپ با عقل جور درنمیآید
-
«هاآرتص»: «ترامپ» اشتباه بزرگی کرد
-
رویکرد جدید حامیان توحش؛ آلمان: آماده احیای توافق هستهای ایران هستیم
-
جزئیات مراسم خاکسپاری سپهبد شهید غلامعلی رشید و فرزندش در دزفول
-
مرشایمر: اسرائیل به دنبال تجزیه ایران است +فیلم
-
جنگ ترامپ با نیویورک تایمز و سیانان به خاطر ایران
-
شیخ نعیم قاسم:ایران بهتنهایی توانست مقابل آمریکا،اسرائیل و غرب بایستد
-
پیروزی پرگل منچسترسیتی مقابل یوونتوس؛ نماینده آسیا بالاخره برد
-
حادثه امنیتی سخت در خانیونس؛ بالگردهای صهیونیستی خود را رساندند
-
روزنامههای اقتصادی پنجشنبه پنجم تیر ۱۴۰۴
-
روزنامههای صبح پنجشنبه پنجم تیر ۱۴۰۴